Zamknij Używamy plików cookies!

Tak, zgadzam się

Jak wspierać odporność w czasie ciąży – co jeść i pić, gdy spodziewasz się dziecka?

Wywiad z dietetyczką Adrianną Barczyńską

Jak wspierać odporność w czasie ciąży – co jeść i pić, gdy spodziewasz się dziecka?

Przeziębienie, grypa, zapalenie płuc mogą dotyczyć każdego, także kobiet w ciąży. Jednak nie każdemu zagrażają one tak jak ciężarnym. Choroba może mieć negatywny wpływ na rozwój płodu, a nawet skutkować poronieniem czy porodem przedterminowym. Właśnie dlatego trzeba możliwie jak najlepiej zadbać o swoją odporność. Istotne są zarówno szczepienia ochronne przed zajściem w ciążę, jak i odpowiednia dieta w jej trakcie. Właśnie o diecie wzmacniającej odporność kobiet w czasie ciąży rozmawiamy z dietetyczką z kliniki InviMed w Katowicach Adrianną Barczyńską.


Co jeść w ciąży, by jej nie zaszkodzić i wzmocnić odporność?

Dieta w czasie ciąży powinna być urozmaicona i wysokoodżywcza, aby zapewnić prawidłowy rozwój płodu i zachować pełnię zdrowia matki. W okresie jesienno-zimowym należy szczególnie zadbać o prawidłową dietę, aby wzmocnić odporność i zminimalizować ryzyko wystąpienia infekcji. Składniki, które wpływają na układ odpornościowy występują w podstawowych produktach spożywczych, zatem wprowadzenie ich do diety nie powinno stanowić problemu.

Jednak jeśli z jakiegoś powodu unikamy spożycia pewnych grup produktów, należy zastanowić się nad suplementacją.

Witaminy

Należy zwrócić uwagę na odpowiednią podaż witamin wspierających odporność, to przede wszystkim witaminy A, E, D, C.

  • Witamina A wpływa na produkcję ciał odpornościowych, utrzymuje ciągłość błon śluzowych nie dopuszczając do inwazji drobnoustrojów, wpływa również ochronnie na błony śluzowe. Prowitamina A, czyli beta-karoten jest przeciwutleniaczem, który chroni komórki układu odpornościowego. Witamina A i beta-karoten powszechnie występują w żywności i ich niedobory są bardzo rzadkie, najczęściej związane z  niedożywieniem. Suplementy diety dla kobiet ciężarnych często zawierają bezpieczną ilość witaminy A. Należy mieć na uwadze, że nadmiar witaminy A może mieć toksyczny wpływ na płód dlatego nie powinno się dublować tego składnika w innych preparatach. 
    Źródłami witaminy A są: przetwory mleczne, jaja, ryby masło. Źródłami beta-karotenu są: warzywa i owoce takie jak: żółte i pomarańczowe warzywa oraz owoce, a także zielone warzywa liściaste.
  • Witamina E jest silnym przeciwutleniaczem i jest obecna w błonach wszystkich komórek, gdzie efektywnie inaktywuje wolne rodniki.
    Źródłami witaminy E są: oleje, orzechy i pestki oraz warzywa liściaste.
  • Witamina D jest bardzo istotna dla naszej odporności. Obecne zalecenia żywieniowe wskazują na konieczność suplementacji witaminą D ze względu na małą ekspozycję na promienie słoneczne i jej niską zawartość w produktach spożywczych. Dawka powinna być dostosowana do aktualnego jej poziomu we krwi.
    Źródłami witaminy D są: tłuste ryby, takie jak węgorz czy łosoś, a także śledź i makrela. Najważniejszym źródłem witaminy D jest słońce. Synteza skórna pod wpływem promieniowania słonecznego UVB może pokryć aż 90% dziennego zapotrzebowania na witaminę D.
  • Witamina C jest szybko zużywana w trakcie infekcji, jej duże ilości znajdują się w ciałach odpornościowych. Dzięki działaniu przeciwutleniającemu chroni tkanki przed uszkodzeniem. Działa również pobudzająco na układ odpornościowy, szczególnie w połączeniu z witaminą E. Ponieważ witamina C jest szybko zużywana przez leukocyty, w okresie jesienno-zimowym powinno się zwiększyć jej spożycie przede wszystkim z świeżych warzyw i owoców. Witamina C jest niestabilna w wysokich temperaturach, utlenia się w 60 stopniach, dlatego dodawanie soku z cytryny do bardzo gorącej herbaty wpłynie tylko na walory smakowe, a nie będzie miało wpływu na zdrowie.
    Najlepszymi źródłami witaminy C są: świeża papryka, owoce jagodowe, cytrusy, kapusta.

Składniki mineralne

Istotne dla poprawy odporności są również składniki mineralne, takie jak selen, cynk i żelazo.

  • Selen jest silnym przeciwutleniaczem, a jego niedobór może powodować osłabienie odporności co zwiększa podatność na infekcje wirusowe i bakteryjne.
    Dobrym źródłem selenu są: ryby i owoce morza, a także orzechy i produkty pełnoziarniste, szczególnie kasza gryczana.
  • Cynk bierze udział w produkcji ciał odpornościowych, jest zatem bardzo istotnym składnikiem diety. Jego źródła to ogólnodostępne i tanie produkty spożywcze, zatem nie powinno być problemu z jego niedoborem. Jeśli jednak dieta kobiety ciężarnej nie jest odpowiednio skomponowana, dużo w niej wysokoprzetworzonych produktów to jest ryzyko, że dostarcza go sobie za mało.
    Źródłami cynku są: pełnoziarniste produkty zbożowe takie jak pieczywo razowe, kasza gryczana, sery oraz mięso i jego przetwory.
  • Żelazo jest bardzo istotnym składnikiem dla kobiety ciężarnej ze względu na zwiększającą się objętość krwi. Wpływa jednak również na odporność, zapewnia właściwe funkcjonowanie komórek układu odpornościowego.
    Źródłem żelaza jest przede wszystkim mięso, w którym znajduje się najlepiej przyswajalne żelazo hemowe. Warto pamiętać, że żelazo lepiej wchłania się w towarzystwie witaminy C, dlatego do porcji mięsa konieczna jest surówka, lub świeży owoc do posiłku.

Zdrowe tłuszcze

Na odporność wpływają również zdrowe tłuszcze, przede wszystkim wielonienasycone kwasy tłuszczowe (WNKT), szczególnie kwasy z rodziny omega-3. Mają one funkcje immunomodulujące i przeciwzapalne.

Źródłami kwasów omega-3 są olej sojowy, rzepakowy i lniany, jednak podstawowe źródło kwasów EPA (kwas eikozapentaenowy) i DHA (kwas dokozaheksaenowy) stanowią ryby morskie. Ważne są również inne WNKT, których źródłami są olej słonecznikowy, oliwa z oliwek, orzechy i pestki.

Co jeść lub pić jeśli jest się chorym w trakcie ciąży?

Jeśli w trakcie ciąży dojdzie do przeziębienia warto wspomóc się domowymi metodami. Bardzo ważna jest odpowiednia podaż płynów, oprócz wody można pić płyny, które pomogą w walce z przeziębieniem.

Przy pierwszych objawach korzystny jest napar z kwiatostanu lipy z dodatkiem imbiru i miodu.  Kwiatostan lipy działa napotnie i przeciwzapalnie, pomaga również w walce z kaszlem. Imbir to naturalny antybiotyk, ma działanie rozgrzewające. Miód natomiast działa przeciwkaszlowo.

Warto również zaopatrzyć się w zakwas buraczany, który oprócz tego, że dostarczy witamin i składników mineralnych, jest naturalnym probiotykiem. Wspomoże odporność i przyspieszy regenerację.

Przy przeziębieniu ważna jest odpowiednia podaż witaminy C, którą znajdziemy w surowych warzywach i owocach. Dlatego warto wprowadzić do diety cytrusy, paprykę, pomidory. Pamiętajmy żeby dodawać cytrynę do wystudzonej herbaty – w przeciwnym wypadku nie skorzystamy z dobrodziejstw witaminy C ponieważ zginie w zbyt wysokiej temperaturze (powyżej 60 stopni).

Dieta przy przeziębieniu powinna być lekkostrawna, pamiętajmy jednak o dodatku pełnoziarnistych produktów zbożowych i zdrowych tłuszczach roślinnych i z ryb, które dzięki zawartości witamin, składników mineralnych i odpowiednich kwasów tłuszczowych wspomogą odporność organizmu.

Czy jakieś domowe sposoby walki z przeziębieniem mogą zaszkodzić ciąży?

Większość naturalnych sposobów walki z przeziębieniem jest bezpieczna dla kobiet ciężarnych. Należy jednak zwrócić uwagę na występujące nietolerancje i dolegliwości po produktach. Czosnek może wywoływać zgagę i odbijania, co jest częstym i nieprzyjemnym zjawiskiem w czasie ciąży. Natomiast cebula, a co za tym idzie także syrop z cebuli, może wywoływać wzdęcia.

Czy herbata z hibiskusem jest zdrowa dla kobiet w ciąży?

W internecie można znaleźć informacje na temat naparu z hibiskusa, który miałby powodować skurcze macicy, nie ma jednak żadnych naukowych doniesień na ten temat. Moim zdaniem – jest wiele innych produktów i herbat, które mają podobne właściwości przeciwutleniające, więc dla pewności lepiej zastąpić hibiskus choćby herbatą rooibos.

 

***

Adrianna Barczyńska - dietetyk w klinice InviMed Katowice, w której konsultuje dietetycznie pary starające się o dziecko, ale także kobiety w ciąży. Absolwentka kierunku dietetyka na Śląskim Uniwersytecie Medycznym.