Zamknij Używamy plików cookies!

Tak, zgadzam się

Tokofobia – czym jest paniczny lęk przed porodem?

Przeczytaj artykuł doktor Agaty Juruć

Tokofobia – czym jest paniczny lęk przed porodem?

Wiele kobiet odczuwa strach przed porodem, szczególnie przy pierwszej ciąży i przed pierwszym rozwiązaniem. Jeśli lęk jest po prostu związany z nową sytuacją i czymś, czego jeszcze nie doświadczyliśmy, to jest on w pełni naturalny i zrozumiały. Natomiast w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zjawiskiem tokofobii, jest on tak silny, że najczęściej ciąża jest rozwiązana za pomocą cięcia cesarskiego, a w skrajnych przypadkach może prowadzić nawet do rezygnacji z podejmowania prób zachodzenia w ciążę.


Jak często występuje tokofobia?

Oszacowano, że tokofobia może dotyczyć ponad 20% kobiet w krajach zachodnich. Analizy prowadzone przez badaczy Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie wykazały, że w latach 2014-2018 tokofobia stanowiła 25% pozapołożniczych wskazań do cięcia cesarskiego, czego nie odnotowywano w poprzednich latach.

Jakie są rodzaje tokofobii?

Tokofobia może być pierwotna lub wtórna. Pierwsza dotyczy kobiet, które nigdy nie rodziły i najczęściej ma podłoże nerwicowe. Druga jest związana z traumatycznymi doświadczeniami podczas wcześniejszych porodów/porodu lub może występować w przebiegu zaburzeń depresyjnych, które pojawiły się wcześniej. Co ważne, zauważono, że techniki wspomaganego rozrodu nie są związane ze wzrostem częstości występowania tokofobii.

Jaka jest różnica pomiędzy zwykłym strachem a tokofobią?

Przede wszystkim tokofobia zawiera się w grupie tzw. fobii specyficznych, które są określone  kryteriami diagnostycznymi w klasyfikacjach medycznych (ICD-10 lub DSM 5). Specyficzne (tzw. izolowane) postaci fobii mogą dotyczyć konkretnych cech środowiska (np. wiatru – ankraofobia), przedmiotów, zwierząt lub konkretnych sytuacji. Stąd też tokofobia znajduje się w tej samej grupie zaburzeń jak np. arachnofobia (lęk przed pająkami), hemofobia (strach przed krwią) czy też lepidopterofobia (fobia przed motylami).

W przypadku fobii specyficznej zazwyczaj lęk jest silniejszy i pojawia się natychmiastowo w sytuacji, która może wywoływać fobię. Może występować również wyraźne unikanie wszelkich tematów związanych z tematem wywołującym lęk. Strach prowadzi również do odczuwania dyskomfortu i stresu oraz  może wpływać na inne sfery życia.

Najczęstszymi czynnikami związanymi ze strachem przed porodem są przede wszystkim:

  • lęk przed bólem,
  • niski próg bólu,
  • obawa o zdrowie dziecka.

Wielu badaczy zauważa, że kobiety odczuwające lęk przed porodem naturalnym również silnej odczuwają ból podczas porodu, co jeszcze bardziej może wzmacniać późniejszy lęk przy kolejnej ciąży.

Gdzie szukać pomocy?                            

Tak jak w przypadku wszystkich zaburzeń lękowych, w leczeniu ogromną rolę ogrywa psychoterapia. W przypadku zauważenia niepokoju, który nasila się w miarę zbliżania się terminu rozwiązania ciąży, warto udać się na konsultację psychologiczną. Spotkanie ze specjalistą może pomóc przyjrzeć się, czy towarzyszący strach jest naturalnym zjawiskiem czy też wymaga podjęcia interwencji terapeutycznej. Jeśli lęk jest związany po prostu z nową sytuacją, to zazwyczaj kilka spotkań z psychologiem jest wystarczającą formą pomocy. W przypadku istnienia fobii, często terapia jest dłuższa. Dlatego ważne, żeby nie czekać z decyzją o konsultacji do ostatniej chwili, tylko zgłosić się jak najwcześniej.

Piśmiennictwo:

Adamczyk K, Adamczyk D, Wójcik R i wsp. Rzadkie fobie specyficzne — rodzaje i leczenie. Psychiatria 2018, 15(3):148-154.

Billert H. Tokofobia – problem multidyscyplinarny. Ginekol Pol. 2007, 78, 807-811.

Demšar K, Svetina M, Verdenik I, et al. Tokophobia (fear of childbirth): prevalence and risk factors. J Perinat Med. 2018; 46(2): 151‐154.

Holka-Pokorska J, Jarema M, Stefanowicz A i wsp. Elektywne cięcie cesarskie ze wskazań psychiatrycznych – analiza zjawiska, opis dwóch przypadków oraz rekomendacje kliniczne. Psychiatr. Pol. 2016; 50(2): 357–373.

O’Connell MA, Leahy-Warren P, Khashan AS, Kenny LC, O’Neill SM. Worldwide prevalence of tocophobia in pregnant women: systematic review and meta-analysis. Acta Obstet

Santorek  N, Biłas K, Tokarska A i wsp. Cięcie cesarskie. Rosnący odsetek i zmiana trendów we wskazaniach. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2019; 4 (3): 113–122.

---

dr n. med. Agata Juruć 

Psycholog, terapeuta par, coach. Pracuje indywidualnie oraz z parami w obszarze leczenia niepłodności, kryzysu w związku i trudności w relacjach interpersonalnych. Prowadzi także liczne szkolenia, kursy, warsztaty oraz wykłady zarówno dla pacjentów jak i profesjonalistów. W klinice InviMed prowadzi konsultacje i terapie indywidualne oraz terapię par, jak również warsztaty dla pacjentów i grupę wsparcia.